Tips en aanwijzingen voor klassieke musici
Waarom dit verhaal
Voor een goed verloop van een klassieke sessie opname is het belangrijk dat zowel muzikant(en) als opnameteam goed voorbereid aan de opname beginnen. Wanneer de werkwijze duidelijk is kunnen een heleboel problemen worden voorkomen.
Allereerst, wat houdt een
sessie opname in
Kort gezegd, zoek een akoestisch 'mooie' ruimte en een voor de
opname zo ideaal mogelijke opstelling. Plaats hier microfoons bij,
maak een paar proefopnames en wanneer beide partijen tevreden zijn
met het resultaat kan de werkelijke sessie beginnen.
Het samen zoeken naar een mooie
klankbalans voor weergave op een muziekinstallatie is daarom het
doel voor de start van de opname.
Werkwijze
Doorgaans nemen we een muziekstuk of een deel ervan een aantal
keren in zijn geheel op. Het doel hiervan is dat we op zoek gaan
naar de opname (vanaf nu 'take' genoemd) die muzikaal en technische
gezien 'goed' of naar tevredenheid is. Dit noemen we de basistake.
Deze take meestal wordt als basis gebruikt voor de (latere)
montage.
Een ’foutje’ in een concert vervliegt, op een opname
kan dit al snel een storend onderdeel worden. Het is lastig
musiceren en tegelijkertijd het overzicht over de opnamevorderingen
te houden. Door mee te lezen en onze visie op het spel te geven kan
het zoeken naar de beoogde uitvoering versneld worden. Het doel van
de ’muziekregisseur’, in onze visie, is te luisteren
als (een geschoolde) objectieve luisteraar: ’Komt de beoogde
visie overeen met het klinkend resultaat?’ Foutjes of minder
geslaagde passages worden daarom opnieuw opgenomen en later in de
muziek 'gemonteerd'.
Deze reparatietakes dienen een aantal maten voor en en een aantal
maten na het te vervangen stuk ingezet en gestopt te worden. De
reden: De akoestiek doet tijdens het gehele stuk mee. Wanneer er op
het punt van montage ingezet zou worden mist er een stuk galm. Galm
heeft tijd nodig om in te slingeren en wel minstens even lang als
de nagamltijd van de ruimte bedraagt.
regieruimte op locatie
Als
opnameteam bevinden wij ons doorgaans in een andere ruimte dan de
muzikanten en de microfoons, dit noemen we de regie- of
controlekamer. Hier kan de opname via luidsprekers beluistert
worden. De ruimte waar de muzikant(en) zich bevindt wordt doorgaans
de zaal, opnameruimte of studio genoemd.
Tussentijds overleg vindt doorgaans plaats in de regieruimte.
Tijdens de opname wordt via een kleine luidspreker die in de
opnameruimte staat gecommuniceerd.
Een
goede voorbereiding
Door het verschil in
beleving en werkwijze tussen een concert en opname, is er vaak een
andere voorbereiding nodig.
Voor
sommige mensen betekent dit anders repeteren. Let extra op punten
als:
• Opvatting of spel-interpretatie; dit is extra belangrijk
aangezien bij geluidsopnames het visuele aspect ontbreekt. De
muziek komt hierdoor anders over. Mensen zien geen muzikanten die
vol overgave aan het musiceren zijn of de intense concentratie
tijdens het spelen. Kortom laat de muziek
spreken.
• Let op
technische punten als: inzetten/gelijkheid (bij samenspel),
dynamiek en (uiteraard?) zuiverheid. Het is erg belangrijk om niet
over kleine foutjes heen te spelen. Een eenmaal 'foutief'
ingestudeerd stuk neemt vaak veel tijd in beslag wanneer dit
tijdens de opname gecorrigeerd moet worden. Dit kan erg
frustrerend, geestdodend en vermoeiend zijn.
• Voor niet vocalisten geldt ook, luister eens goed naar je
instrument, zijn er hinderlijke bijgeluiden te horen die eenvoudig
te verhelpen zijn?
• Een vleugel is wat dat betreft een ander verhaal, een goed
instrument en goede stemmer zijn uitermate belangrijk. Het
prettigst is het om een stemmer standby te hebben tijdens de
opnames. Wanneer de vleugel ontstemd raakt kan er direct ingegrepen
worden. Let ook op de hoogte van de stemming, werken we in 440 Hz?
444Hz of in een 'oude' stemming.
Een
belangrijk aspect is hoe je je mentaal opstelt tijdens een opname.
Sommige mensen raken geblokkeerd wanneer de band gaat lopen. Over
het algemeen wordt er in de regieruimte meegelezen en commentaar
geleverd op het spel. Dit is opbouwende kritiek. Het mooie van een
sessie opname is dat fouten helemaal niet erg zijn. Door dat stuk
nogmaals op te nemen kan het gebuikt worden als
reparatietake.
Planning
Maak een planning voor de opnamedagen. Denk hierbij aan de
vermoeidheidsfactor. Plan daarom niet te lange tijdspannes en/of
zware stukken achter elkaar. Bouw het programma op of af qua
moeilijkheidsgraad. Houd hierbij tevens eventuele
bezettingswijzigingen in de gaten. Een nieuwe microfoon opstelling
maken kost vaak veel tijd. Als muzikant moet je wennen aan de
nieuwe opstelling en voor de opname betekent dit weer een
aanzienlijke inregeltijd.
Plan
de opnametijd ruim!
Ga ervan uit dat het maken van de opstelling en het inregelen van
de microfoons tussen de 1 à 2 uur gaat duren. Het inregelen en
balansen (of soundchecken) kan uiterst vervelend zijn. Een stukje
spelen, wachten, spelen, wachten, even komen luisteren, weer
spelen.. ....enz. Stel je hierop in en bedenk dat in deze fase de
basis gelegd wordt voor de gehele opname. Indien de planning dat
toelaat neem dan na de 'soundcheck' en tussen de opnames door ruime
pauzes zodat het muzikaal/creatieve proces fris kan blijven.
Het
zoeken van een geschikte opnamelocatie
Bij het maken van een opname is de akoestiek van groot belang. Het
uitzoeken van een geschikte opname lokatie is dan ook uitermate
belangrijk. Hieronder volgen een aantal punten van aandacht bij het
zoeken naar een geschikte ruimte.
• Let er niet alleen op of je in een ruimte lekker speelt,
maar klinkt deze ook werkelijk goed/aangenaam. Overleg hierover
uiteraard met het opnameteam. Past de grote van de nagalmtijd bij
het onderwerp. Denk hierbij aan muziekstijl, stijlperiode en
bezetting.
• Is de omgeving van de opnamelokatie rustig qua verkeer,
vliegtuigroutes, machine gedreun enz. En. ...(belangrijk!!!) zijn
er geen lawaaierige evenementen, wegwerkzaamheden i.o.d. gepland
ten tijde van de opname. Informeren bij bijv. de vvv of gemeente en
het doorkijken van evenementenblaadjes kan een hoop ellende
voorkomen.
• Is er lawaai in de opnameruimte zelf, een dreunende kachel
of luchtbehandelingsinstallatie, brommende TL-verlichting (anders
spotjes mee van huis, zodat deze de lessenaars kunnen
verlichten.)
• 's Winters: Pas in de planning ook de opwarmtijd van de
ruimte in. Wanneer er lawaai producerende kachels in de
opnameruimte staan, kan het nl. voorkomen dat de kachel uit moet
tijdens de opname. Vooral 's winters kan dit vrij lastig zijn. Soms
kan een kachel lang 'natikken' of blijft een pomp nog minutenlang
doorlopen na uitschakeling.
• 's Zomers: Zoek uit of er veel vogels in de omgeving van de
opnamelokatie zijn. Merels zingen 's avonds prachtig alleen kan het
heel vervelend zijn wanneer ze door je artistieke prestaties
heenfluiten. Airco's kunnen een belangrijke bron van stoorgeluid
zijn, doe hier navraag naar bij de zaaleigenaar.
Aandachtspunten voor een sessie
opname op een rijtje:
• Goede akoestiek is het halve werk
• Geschikte opnamelocatie
• Voorbereiding tijdens repetities
• Bijgeluiden van je instrument
• Expressie
• Zuiverheid
• Techniek
• Dynamiek
• Een duidelijke(eensluidende) opvatting over de
uitvoeringspraktijk
• Mentale opstelling
• Goede en ruime planning
Wilt je reageren op dit artikel: stuur een
email
Dit artikel naar een vriend of
kennis sturen